അക്ഷരങ്ങളിലെ വിപ്ലവകാരി: മാരിയോ വർഗാസ് യോസയുടെ (Mario Vargas Llosa) ഓർമ്മയ്ക്ക്

അഷ്റഫ് കാളത്തോട്

ലോകസാഹിത്യത്തിലെ ഒരു യുഗത്തിന്റെ അന്ത്യമാണ് മാരിയോ വർഗാസ് യോസയുടെ വിയോഗത്തിലൂടെ സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നത്. ലാറ്റിനമേരിക്കൻ സാഹിത്യത്തെ ആഗോള ഭൂപടത്തിൽ അടയാളപ്പെടുത്തുകയും, അധികാരത്തിന്റെ ചെങ്കോലുകളെ അക്ഷരങ്ങൾ കൊണ്ട് വിറപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത ഈ നോബൽ ജേതാവ്, വെറുമൊരു കഥാകാരനായിരുന്നില്ല; മറിച്ച്, തന്റെ കാലഘട്ടത്തിന്റെ തീക്ഷ്ണമായ മനസാക്ഷിയായിരുന്നു.

യോസയുടെ സാഹിത്യ ദർശനം "വിഷയം എഴുത്തുകാരനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു" എന്നതായിരുന്നു. എഴുത്തുകാരൻ എന്നത് നിഷ്ക്രിയനായ ഒരു നിരീക്ഷകനല്ല, മറിച്ച് തന്റെ അനുഭവങ്ങളാൽ വേട്ടയാടപ്പെടുന്ന ഒരാളാണെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. പെറുവിലെ സൈനിക സ്കൂളിലെ പീഡനാനുഭവങ്ങൾ മുതൽ ലാറ്റിനമേരിക്കയിലെ ഏകാധിപത്യ ഭരണകൂടങ്ങളുടെ ക്രൂരതകൾ വരെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തൂലികയ്ക്ക് വിഷയമായി. അധികാരം മനുഷ്യനെ എങ്ങനെയൊക്കെ വികൃതമാക്കുന്നു എന്ന് ഇത്രമേൽ ആഴത്തിൽ വിശകലനം ചെയ്ത മറ്റൊരു എഴുത്തുകാരൻ സമകാലിക സാഹിത്യത്തിൽ കുറവാണ്.

വായനക്കാരനെ കേവലം ആശയങ്ങൾ കൊണ്ട് തൃപ്തിപ്പെടുത്താനല്ല യോസ ശ്രമിച്ചത്. കഥയുടെ ആഖ്യാനത്തിലും ശൈലിയിലും അദ്ദേഹം പുലർത്തിയ മാന്ത്രികത വായനക്കാരനെ വിസ്മയിപ്പിച്ചു. ഗബ്രിയേൽ ഗാർഷ്യ മാർക്വേസിനെപ്പോലുള്ള സമകാലികർ 'മാന്ത്രിക യാഥാർത്ഥ്യ'ത്തിന്റെ (Magical Realism) വക്താക്കളായപ്പോൾ, യോസ പരുക്കൻ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെയും ചരിത്രത്തെയുമാണ് കൂട്ടുപിടിച്ചത്. അധികാരത്തിന്റെ ഇടനാഴികളിലെ അശ്ലീലതയും സാധാരണക്കാരന്റെ അതിജീവനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളിൽ മുഖാമുഖം നിന്നു.

രാഷ്ട്രീയക്കാരനായും പത്രപ്രവർത്തകനായും പൊതുരംഗത്ത് സജീവമായിരുന്ന യോസ എന്നും വിവാദങ്ങളുടെ തോഴനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളും ലിബറൽ കാഴ്ചപ്പാടുകളും പലപ്പോഴും കടുത്ത വിമർശനങ്ങൾക്ക് വിധേയമായിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ, സാഹിത്യം എന്നത് സമൂഹത്തിലെ തിന്മകൾക്കെതിരെയുള്ള നിരന്തരമായ കലഹമാണെന്ന കാര്യത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന് വിട്ടുവീഴ്ചകളുണ്ടായിരുന്നില്ല.

"ദൈവികമായ വരദാനം ലഭിച്ച എഴുത്തുകാരൻ" എന്നാണ് നോബൽ കമ്മിറ്റി അദ്ദേഹത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ആ വരദാനം അദ്ദേഹം വിനിയോഗിച്ചത് അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടവന്റെ ശബ്ദമാകാനാണ്. യോസയുടെ ഭൗതിക ശരീരം വിടവാങ്ങിയെങ്കിലും, അദ്ദേഹം ലോകത്തിന് നൽകിയ കൃതികൾ—അതിലെ വിപ്ലവവീര്യവും മാനവികതയും—മരിക്കാതെ നിലനിൽക്കും. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വായനക്കാർക്ക് ചിന്തിക്കാനും പ്രതിഷേധിക്കാനും ഇനിയും ആ അക്ഷരങ്ങൾ കരുത്തേകും.

മനുഷ്യന്റെ ക്രൂരതകൾക്കും ഹിംസയ്ക്കുമെതിരെ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് പ്രതിരോധം തീർത്ത ആ മഹാനായ എഴുത്തുകാരന് ആദരാഞ്ജലികൾ.