ദേവലോകത്തിന്റെചലച്ചിത്രവിഷാദം

കർണാടകയിലെ ദക്ഷിണ ഭാഗത്ത്, മലനിരകളുടെ മടിത്തട്ടിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ചെറു ഗ്രാമമാണ് ദേവലോകം. ആ പേരിലാണോ അത് അറിയപ്പെടുന്നത് എന്ന് ചോദിച്ചാൽ, അല്ല എന്ന് പറയേണ്ടി വരും. എന്നാൽ ആ കാര്യം ഇവിടെ പ്രസക്തമല്ല. കാരണം ഈ കഥയിൽ പ്രധാനം ആ ഗ്രാമത്തിന്റെ പേരല്ല. മറിച്ച് അവിടുത്തെ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതവും അവരുടെ പാരമ്പര്യവും ആചാരങ്ങളുമാണ്. ദേവലോകത്തിന്റെ പ്രകൃതി സൗന്ദര്യം അതിമനോഹരമാണ്. പച്ചപ്പ് നിറഞ്ഞ കുന്നുകളും, തെളിനീരൊഴുകുന്ന അരുവികളും, പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞ പാടങ്ങളും ഈ ഗ്രാമത്തിന് അപൂർവ്വ സൗന്ദര്യം നൽകുന്നു. കൂറ്റൻ മരങ്ങൾ നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇവിടെ തഴച്ചു വളരുന്നു. അവയുടെ തണലിൽ ഗ്രാമത്തിലെ ജീവിതം പതുക്കെ ഒഴുകി നീങ്ങുന്നു.  

എന്നാൽ ഈ പ്രകൃതി സൗന്ദര്യത്തിന് പിന്നിൽ, മനുഷ്യ നിർമ്മിതമായ ഒരു സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥിതി ആഴത്തിൽ വേരുറച്ചു നിൽക്കുന്നു. ജാതി വ്യവസ്ഥയും അതിന്റെ കർശനമായ നിയമങ്ങളും ഇവിടെ അനശ്വരമായി നിലനിൽക്കുന്നു. പുറമേ നിന്ന് നോക്കുന്നവർക്ക് ഇത് ഒരു അപരിചിത ലോകമാണ്. ജാതിമാന്യന്മാർ ഒത്തിരുന്ന് തങ്ങളുടെ വേദികൾ കോർക്കുന്ന ഒരു സമൂഹം.  

ഇന്ത്യയ്ക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചിട്ട് ഇപ്പോൾ പതിറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിട്ടിരിക്കുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ദേവലോകത്തിൽ ഇപ്പോഴും പഴയ നിയമങ്ങളും അനാചാരങ്ങളും അധിഷ്ഠിതമാണ്. ഈ ഗ്രാമം മാറാതിരിക്കാൻ താൽപര്യപ്പെടുന്നു. പുതിയ കാറ്റുകൾ ഇവിടെ ഏറെ വൈകിയാണ് ഒഴുകി തുടങ്ങുക.  

ദേവലോകത്തിലെ ജനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ പാരമ്പര്യത്തിലും ആചാരങ്ങളിലും അഭിമാനം കൊള്ളുന്നവരാണ്. അവർ വിശ്വസിക്കുന്നത് തങ്ങളുടെ പൂർവികർ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് സ്ഥാപിച്ച ഈ സാമൂഹിക ക്രമം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും ശരിയായത് എന്നാണ്. ഓരോ ജാതിക്കും അതിന്റേതായ സ്ഥാനവും ജോലിയും ഉണ്ട്. ഈ വ്യവസ്ഥ മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് ദൈവത്തിന്റെ ഇച്ഛയ്ക്കെതിരാണെന്ന് അവർ കരുതുന്നു. 

ഗ്രാമത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ജാതിക്കാരാണ് പുരോഹിതന്മാർ. അവർ ദൈവത്തിന്റെ പ്രതിനിധികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അവർക്ക് മാത്രമാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കാനും പൂജകൾ നടത്താനും അധികാരമുള്ളത്. പുരോഹിതന്മാർക്ക് തൊട്ടു താഴെയാണ് ഭൂവുടമകളും പ്രമാണിമാരും. അവരാണ് ഗ്രാമത്തിന്റെ ഭരണം നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. പിന്നെ കർഷകരും കൈവേലക്കാരും വരുന്നു. ഏറ്റവും താഴെ നിലയിലുള്ളവർ അയിത്തജാതിക്കാരാണ്. അവർക്ക് ഗ്രാമത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളിൽ പ്രവേശനമില്ല. 

ദേവലോകത്തിലെ ജീവിതം വളരെ ലളിതമാണ്. പകൽ മുഴുവൻ ജോലി ചെയ്ത് വൈകുന്നേരം വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു. രാത്രികളിൽ കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരുമിച്ചിരുന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയും പഴയ കഥകൾ പറയുകയും ചെയ്യുന്നു. ആഴ്ചയിൽ ഒരിക്കൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ പോകുന്നു. ഉത്സവങ്ങൾക്കും മറ്റും ഗ്രാമം മുഴുവൻ ഒത്തുചേരുന്നു. പുറംലോകവുമായി വലിയ ബന്ധമൊന്നുമില്ല. 

ഈ ജീവിതരീതിയിൽ ഗ്രാമവാസികൾ തൃപ്തരാണ്. അവർക്ക് മാറ്റം വേണമെന്ന് തോന്നുന്നില്ല. എന്നാൽ യുവതലമുറയിൽ ചിലർ ഇതിനെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. അവർ പുറംലോകത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും ജോലിക്കുമായി നഗരങ്ങളിലേക്ക് പോകാൻ മോഹിക്കുന്നു. എന്നാൽ മുതിർന്നവർ ഇതിനെ എതിർക്കുന്നു. 

ഇത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിലാണ് ഒരു സിനിമാ സംഘം ദേവലോകത്തെത്തുന്നത്. അവർ ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു സിനിമ ഷൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി ചോദിക്കുകയാണ്. ഇത് ഗ്രാമവാസികളെ അമ്പരപ്പിക്കുന്നു. സിനിമയെന്ന മാധ്യമം തന്നെ അവർക്ക് പുതുമയാണ്. അത് തങ്ങളുടെ സംസ്കാരത്തെയും ജീവിതരീതിയെയും എങ്ങനെ ബാധിക്കുമെന്ന് അവർക്ക് ആശങ്കയുണ്ട്. 

സിനിമാ സംവിധായകൻ, മുറുകിയ നോട്ടവും നിശ്ചയദാർഢ്യവുമായി ഗ്രാമത്തലവനായ ബെലിയപ്പയെ കാണാനെത്തുന്നു. കൂടെ നിരവധി യുവാക്കളും. ബെലിയപ്പ അവരെ സംശയത്തോടെയാണ് നോക്കുന്നത്. അദ്ദേഹം ചോദിക്കുന്നു:

"സിനിമ എന്നത് പുതിയതും അന്യമായതുമാണ്. നമ്മുടെ ജനങ്ങൾ അതിനെ എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കും? ആട്ടെ, ഏതു സിനിമയാണിത്?" സംവിധായകൻ മറുപടി നൽകുന്നു: "നിങ്ങളുടെ തന്നെ ജാതിയിലുള്ള ഒരാളുടെ കഥയെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ഞങ്ങൾ സിനിമ ഒരുക്കുന്നത്."  

"അതാകാം. എന്നാൽ നിങ്ങൾ ആ കഥ സിനിമ ആക്കിയാൽ നമ്മൾക്ക് എന്താണ് ഗുണം?" ബെലിയപ്പ വീണ്ടും ചോദിക്കുന്നു.സംവിധായകൻ ബെലിയപ്പയുടെ ചോദ്യത്തിന് മറുപടി നൽകാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം പറയുന്നു: "സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് ശേഷം, നമ്മുടെ നാട്ടിൽ ഉണ്ടായ മാറ്റങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുക. പുതിയതിനെ സ്വീകരിച്ചവർ മാത്രമേ മുന്നോട്ട് പോകുന്നുണ്ടാവൂ. ഈ സിനിമ നമ്മുടെ ഗ്രാമത്തിന്റെ കഥ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കും. അത് നമ്മുടെ സംസ്കാരത്തെയും പാരമ്പര്യത്തെയും കുറിച്ച് മറ്റുള്ളവർക്ക് അറിവ് നൽകും." 

ബെലിയപ്പ ചിന്താമഗ്നനായി. അദ്ദേഹം മറ്റ് ഗ്രാമ മുഖ്യന്മാരുമായി കുറച്ചു നേരം സംസാരിച്ചു. അവർ തമ്മിൽ ചർച്ച നടത്തി. അവസാനം, അദ്ദേഹം സിനിമ ഷൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുവാദം നൽകി. എന്നാൽ അദ്ദേഹം ഒരു വ്യവസ്ഥ വച്ചു: "നിങ്ങൾക്ക് ഗ്രാമത്തിൽ സിനിമ ഷൂട്ട് ചെയ്യാം. പക്ഷേ, നമ്മുടെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ ഷൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുവാദമില്ല. അത് വിശുദ്ധ സ്ഥലമാണ്."

സംവിധായകൻ സമ്മതിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന് അറിയാമായിരുന്നു, ഇത്രയും കിട്ടിയത് തന്നെ വലിയ കാര്യമാണെന്ന്. സിനിമാ സംഘം ഗ്രാമത്തിൽ താമസം തുടങ്ങി. അവർ ഒരു പഴയ വീട് വാടകയ്ക്കെടുത്തു. അവിടെ അവർ തങ്ങളുടെ ഉപകരണങ്ങൾ സജ്ജീകരിച്ചു. സിനിമയുടെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചു. ഗ്രാമവാസികൾ ആദ്യം സംശയത്തോടെയാണ് ഇതെല്ലാം നോക്കി നിന്നത്. ചിലർ ഭയത്തോടെ അകന്നു നിന്നു. മറ്റു ചിലർ കൗതുകത്തോടെ അടുത്തു വന്നു. 

സിനിമാ സംഘത്തിൽ ഒരു വിദേശിയുണ്ടായിരുന്നു - ക്യാമറാമാൻ. അദ്ദേഹം ഒരു ബ്രിട്ടീഷുകാരനായിരുന്നു. ഇത് ഗ്രാമവാസികളിൽ പലരെയും അസ്വസ്ഥരാക്കി. ഗുണ്ടപ്പ എന്ന ഗ്രാമവാസി ചോദിച്ചു: "സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് മുമ്പ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നില്ലേ? ബ്രിട്ടീഷുകാരൻ വീണ്ടും വന്നാൽ എന്താണാവോ സംഭവിക്കുക?" എന്നാൽ ക്യാമറാമാന്റെ സൗമ്യമായ പെരുമാറ്റം ഗ്രാമവാസികളെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തി. അദ്ദേഹം വളരെ വിനയത്തോടെയും ആദരവോടെയുമാണ് എല്ലാവരോടും പെരുമാറിയത്. അദ്ദേഹം പ്രകൃതിയെ സ്നേഹിക്കുന്ന ഒരാളായിരുന്നു. പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് ഗ്രാമത്തിലെ മനോഹരമായ കാഴ്ചകൾ ക്യാമറയിൽ പകർത്തുന്നത് കണ്ട് ഗ്രാമവാസികൾ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.  

ക്യാമറാമാൻ പതുക്കെ ഗ്രാമവാസികളുമായി അടുത്തു. അദ്ദേഹം അവരുടെ ഭാഷ പഠിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. അവരുടെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചു. അവരുടെ ആചാരങ്ങളെക്കുറിച്ച് അറിയാൻ ശ്രമിച്ചു. ഇത് ഗ്രാമവാസികളെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. അവർ അദ്ദേഹത്തെ സ്വീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി. സിനിമയുടെ ചിത്രീകരണം കറുപ്പിലും വെളുപ്പിലുമായിരുന്നു. സംവിധായകൻ പറഞ്ഞു, ഇത് കഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യമാണെന്ന്. അന്ധകാരവും വെളിച്ചവും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷമാണ് കഥയുടെ പ്രധാന പ്രമേയം. സിനിമാ സംഘം ഗ്രാമത്തിലെ വിവിധ ഇടങ്ങളിൽ ഷൂട്ടിംഗ് നടത്തി. വയലുകൾ, നദീതീരങ്ങൾ, വീടുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെല്ലാം അവർ ചിത്രീകരണം നടത്തി. സാധാരണസിനിമകളിൽകാണുന്നനൃത്തം, പാട്ട്,  സംഘട്ടനങ്ങൾ - ഒന്നുംഈസിനിമയിൽഇല്ലായിരുന്നു. 

ഇതറിഞ്ഞപ്പോൾ ബെലിയപ്പ പറഞ്ഞു: "സിനിമ ആരും കാണില്ല."

ഗുണ്ടപ്പ കൂട്ടിച്ചേർത്തു: "ഷൂട്ടിംഗ് പോലും ആരും കാണില്ല." 

സിനിമയുടെ പ്രധാന കഥാപാത്രം ഒരു പുരോഹിതനായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഒരു പരമ സദാചാരിയായിരുന്നു. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജാതിയിലെ ഒരാളുടെ മരണം, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിൽ വലിയ പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. മരിച്ച ആൾ അനാചാരങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഒരു ജീവിതം നയിച്ച ആളായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംസ്കാരം ആചാരപ്രകാരം നടത്തണോ അല്ലയോ എന്ന പ്രശ്നം ഉയരുന്നു. സംസ്കാരം നടത്തിയാൽ, നടത്തുന്ന പുരോഹിതനും അനാചാരിയായിത്തീരുമെന്ന് എല്ലാ പുരോഹിതർക്കും ഭയമുണ്ട്. അവർക്ക് എതിരായ ചിന്തകളും സംശയങ്ങളും പിടികൂടുന്നു.

ആചാരങ്ങളും ആചാരവിശ്വാസങ്ങളും, അതിന്റെ പരിമിതികളും ജീവിതത്തിലെ യാഥാർഥ്യങ്ങളുമായുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലും പടർത്തുന്ന ഒരു സിനിമയായിരുന്നു അത്. പക്ഷേ ദേവലോക ഗ്രാമവാസികളാരും ഇതറിഞ്ഞില്ല. മുപ്പത് ദിവസം കൊണ്ട് ചിത്രീകരണം തീർത്ത് സംവിധായകനും സംഘവും മടങ്ങി. പോകുന്നതിന് മുൻപേ ശുദ്ധികലശത്തിന് പണം ബെലിയപ്പയെ ഏല്പിക്കാനും അദ്ദേഹം മറന്നില്ല. 

സിനിമാ സംഘം മടങ്ങിയതിന് ശേഷം, ദേവലോകം പഴയപടി ശാന്തമായി. ഗ്രാമവാസികൾ സിനിമയെക്കുറിച്ച് മറന്നു. അവർ തങ്ങളുടെ നിത്യജീവിതത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി. എന്നാൽ കുറച്ച് മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, അപ്രതീക്ഷിതമായ ഒരു വാർത്ത ഗ്രാമത്തിൽ എത്തി. "ദേവലോകത്തിന്റെ ചലച്ചിത്രവിഷാദം" എന്ന സിനിമ വൻ വിജയമായിരിക്കുന്നു. രാജ്യമെമ്പാടും തിയേറ്ററുകളിൽ സിനിമ വിജയകരമായി പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. നിരൂപകർ സിനിമയെ പ്രശംസിച്ചു. സാമൂഹിക പ്രസക്തിയുള്ള ഒരു വിഷയം കൈകാര്യം ചെയ്തതിന് സംവിധായകനെ അഭിനന്ദിച്ചു. 

"ദേവലോകത്തിന്റെ ചലച്ചിത്രവിഷാദം" എന്ന സിനിമ രാജ്യത്തെ തിയേറ്ററുകളിൽ വൻവിജയമായതായി പ്രചരിച്ച വാർത്ത ദേവലോകത്തെ ഞെട്ടിച്ചു. സിനിമയുടെ യഥാർത്ഥ കഥയുടെയുടെ ആഴം അവർ ആദ്യം അറിഞ്ഞിരുന്നില്ല. എന്നാൽ ആ കഥ അവരുടെ സത്യം ആയിരുന്നു. 

ബെലിയപ്പയും ഗുണ്ടപ്പയും അത്യധികം വിഷമിച്ചു. അവർ പശ്ചാത്തപിച്ചു. സിനിമ തങ്ങളുടെ ജാതിയിലെ അനാചാരങ്ങളെക്കുറിച്ചാണെന്ന് അവർ മനസ്സിലാക്കി. ബെലിയപ്പ പറഞ്ഞു: "നമ്മൾ വലിയ തെറ്റ് ചെയ്തു. നമ്മുടെ രഹസ്യങ്ങൾ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ തുറന്നു കാട്ടി." 

ഗുണ്ടപ്പ കൂട്ടിച്ചേർത്തു: "നമ്മൾ ആ സിനിമാക്കാരെ ഇവിടെ അനുവദിക്കരുതായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ നമ്മുടെ ജാതിയുടെ പേര് മോശമായി." എന്നാൽ യുവതലമുറയിൽ പലരും സിനിമയെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. അവർ പറഞ്ഞു: "ഇത് നമ്മുടെ സമൂഹത്തിന് ആവശ്യമായ മാറ്റത്തിന്റെ തുടക്കമാണ്. നമ്മുടെ ആചാരങ്ങളിലെ പോരായ്മകൾ തിരുത്താൻ ഇത് നമ്മെ പ്രേരിപ്പിക്കും." 

സിനിമയുടെ വിജയം ദേവലോകത്തിൽ വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴി വച്ചു. പഴമക്കാരും പുതുതലമുറയും തമ്മിൽ വാദപ്രതിവാദങ്ങൾ നടന്നു. ചിലർ മാറ്റത്തിനായി വാദിച്ചു. മറ്റു ചിലർ പഴയ രീതികൾ നിലനിർത്താൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ഒടുവിൽ, ദേവലോകം ഒരു വഴിത്തിരിവിൽ എത്തി. പഴയ ആചാരങ്ങളിൽ ചിലത് ഒഴിവാക്കി, പുതിയ ആശയങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാൻ തയ്യാറായി. വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകി. 

സിനിമ, ദേവലോകത്തിന് ഒരു കണ്ണാടിപോലെ പ്രവർത്തിച്ചു. അവരുടെ ജീവിതത്തെ പുതിയ വെളിച്ചത്തിൽ കാണാൻ ഇത് സഹായിച്ചു. ഒരു കാലഘട്ടം അവസാനിച്ച്, പുതിയൊരു കാലഘട്ടം ദേവലോകത്തിൽ ആരംഭിച്ചു. ഇങ്ങനെ, ഒരു സിനിമ ഒരു ഗ്രാമത്തിന്റെ ജീവിതത്തെ സമൂലമായി മാറ്റി. ദേവലോകത്തിന്റെ "ചലച്ചിത്രവിഷാദം" അവസാനിച്ചെങ്കിലും, അത് ഒരു പുതിയ ഉണർവിന്റെ തുടക്കമായിരുന്നു.

Profile

-     എഴുത്തുകാരനും, ചിത്രകാരനുമായ സുരാഗ് രാമചന്ദ്രൻ, ബാംഗളൂരിൽ ഐ ടി രംഗത്ത് ജോലി ചെയ്യുന്നു. 2008-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച "കൾച്ചർ ചെയ്ഞ്ച്" എന്ന ചെറുകഥാ സമാഹരണമാണ് ആദ്യത്തെ പുസ്തകം. പിന്നീട് കുട്ടികൾക്കു വേണ്ടി ശ്രദ്ധ തിരിച്ച സുരാഗ്, കുട്ടികളുടെ ഇംഗ്ലീഷ് പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ കഥകൾ എഴുതുകയുണ്ടായി. 2020-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച "ലോങ്ങ് സ്റ്റോറി ഷോർട്ട് - ടേർണിങ്ങ് ഫേമസ് ബുക്ക്സ് ഇൻടു കാർട്ടൂൺസ്" എന്ന പുസ്‌തകത്തിൽ ചിത്രകാരനായും രംഗത്തു വന്നു. മലയാളകഥകൾ ആനുകാലികങ്ങളിലും നവമാധ്യമങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ആദ്യ നോവൽ - ദേവാല (കൈപ്പട പബ്ലിക്കേഷൻസ്). രണ്ടാമത്തെ നോവൽ 'ആദ്യത്തെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനി' (ബുക്ക് കഫെ പബ്ലിക്കേഷൻസ്)

-     ബാംഗ്ലൂരിൽ, വൈറ്റ്‌ഫീൽഡിൽ കുടുംബത്തോടൊപ്പം താമസിക്കുന്ന സുരാഗ് രാമചന്ദ്രന്റെ ഭാര്യ, ജിൽന, സോഫ്റ്റ്‌വെയർ എഞ്ചിനീയർ ആണ്. മകൻ, സാത്വിക്, വിദ്യാർത്ഥി. അമ്മ, സുരലത, എൽ ഐ സിയിൽ നിന്നും റിട്ടയർ ചെയ്തു. അച്ഛൻ, രാമചന്ദ്രൻ, എൽ ഐ സിയിൽ ഡെവലെപ്മെന്റ് ഓഫീസർ ആയിരുന്നു.